Pazaryeri Mevzuatı 2026: ATHS, ETHS, 6563 Sayılı Kanun

Pazaryeri mevzuatının çerçevesi: 6563 sayılı Kanun

Türkiye'de bir pazaryeri (marketplace) kurmak, teknik bir kurulumdan önce bir hukuki statüseçmektir. Zeminde 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve onu köklü biçimde değiştiren 7416 sayılı Kanun (2022) vardır. Bu çerçeve; mal/hizmet satışı (B2C, B2B, C2C), aracılık hizmeti, ticari elektronik ileti, sözleşme kurulması ve şeffaflık yükümlülüklerini kapsar. Tüketici tarafındaki iade, cayma ve garanti ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ile düzenlenir.

Yasal yapıyı büyümeden önce doğru kurmak kritik: platformlar çoğu zaman ceza riskini ciro büyüdükten sonra fark eder. Kayıt, sözleşme ve veri altyapısı baştan kurulduğunda hem denetim hem de yatırımcı due diligence süreçleri sorunsuz ilerler. Aşağıda operatörün gerçek yükümlülüklerini adım adım ele alıyoruz.

ATHS mi ETHS mi? Kritik ayrım

Mevzuatın en çok karıştırılan yeri budur. ETHS (elektronik ticaret hizmet sağlayıcı) kendi malını/hizmetini satar; ATHS — kanundaki adıyla elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı (ETA)ise başkalarının satış yapmasına aracılık eder. Her pazaryeri tanımı gereği bir ATHS/ETA'dır. Private label (kendi markalı ürün) de satan platformlar, aynı anda iki yükümlülük setine tabidir.

ETBİS kaydı: kim, ne zaman, nasıl

ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi), Ticaret Bakanlığı tarafından yönetilir ve ciro/işlem eşiğine bakılmaksızın tüm ETHS ile ATHS/ETA için kayıt zorunludur. Başvuru etbis.ticaret.gov.tr üzerinden e-Devlet ile ücretsiz yapılır; alan adı, hizmet türü ve iletişim bilgileri beyan edilir. Kayıtsızlık, idari para cezası ve gerekirse erişim engeli/faaliyet kısıtı doğurabilir.

Sık yapılan hata, ETBİS kaydını büyük ölçek eşikleriyle karıştırmaktır. Aşağıdaki net işlem hacmieşikleri kayıt için değil, büyük ölçekli aracıların ek yükümlülüklerinin devreye girmesi içindir. Net işlem hacmi şöyle hesaplanır: net işlem hacmi = Σ (satış bedeli) − (iptal + iade).

Not: Bu taban tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; güncel rakamlar için Ticaret Bakanlığı tebliğlerini esas alın. Yeni kurulan pazaryerlerinin çoğu bu eşiklerin çok altındadır — ama kayıt, sözleşme ve veri yükümlülükleri ilk günden geçerlidir.

KVKK 6698 ve pazaryeri: veri sorumlusu / veri işleyen

Pazaryeri operatörü, kullanıcı ve üye verisi üzerinde amacı ve vasıtayı belirlediği için KVKK 6698 kapsamında veri sorumlusudur. Aydınlatma metni, açık rıza, veri minimizasyonu ve teknik/idari güvenlik tedbirleri operatörün sorumluluğundadır. Satıcı ise veri işleyendir: yalnızca platformun verdiği yetki kapsamında işlem yapar, kendi adına ek veri toplayamaz.

• VERBİS kaydı: Belirli çalışan/ciro eşiklerini aşan veri sorumluları Sicile kaydolur.
• İhlal bildirimi: Veri ihlali Kurul'a en kısa sürede, her hâlde 72 saat içinde bildirilir; etkilenen ilgili kişiler de bilgilendirilir.
• Yurt içi saklama tercihi: Kişisel verinin yurt dışına aktarımı KVKK'nın aktarım rejimine tabidir; birçok platform Türkiye'de barındırmayı tercih eder.
• Çerez onayı: Zorunlu olmayan çerezler için açık rıza ve tercih yönetimi gerekir.

Vergi ve e-belge: komisyon faturası, KDV, GİB

Pazaryerinin ana geliri aracılık komisyonudur ve bu bir hizmet bedeli olarak %20 KDV'ye tabidir. Komisyon faturasını platform, satıcıya keser. Basit formülle: komisyon KDV'si = (GMV × komisyon oranı) × 0,20. Örneğin 100.000 TL GMV ve %12 komisyonda komisyon 12.000 TL, üzerine 2.400 TL KDV hesaplanır.

• e-Fatura / e-Arşiv: GİB entegrasyonuyla komisyon ve hizmet faturaları elektronik düzenlenir.
• e-İrsaliye: Fiziksel sevkiyatta sevk irsaliyesi elektroniğe taşınır; kargo ve e-fatura entegrasyonu bu akışı otomatikleştirir.
• Ödeme aracıları: Ödeme/elektronik para kuruluşları ve pazaryerleri, GİB'in bildirim yükümlülüklerine tabidir.
• Tevkifat: Belirli hizmetlerde KDV tevkifatı uygulanabilir; oranları mali müşavirle netleştirin.

Ticari elektronik ileti ve İYS

Kampanya SMS/e-postası göndermek için İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden alıcı onayı şarttır. İzinler İYS'ye yüklenir, alıcı red (opt-out) hakkını her iletide kullanabilir. İzinsiz ticari ileti 6563 kapsamında idari para cezası doğurur. Onay yönetimini KVKK açık rızasıyla birlikte kurgulamak, hem pazarlama hem uyum açısından tek kaynaklı bir yapı sağlar.

Pazaryeri operatörünün uyum kontrol listesi

• Satıcı ile aracılık sözleşmesi ve alıcı ile üyelik/mesafeli satış sözleşmesi
• Her satıcı için kimlik doğrulama (VKN/TCKN) ve iletişim teyidi
• Tüketici hakları: 14 gün cayma, iade ve garanti akışları
• KVKK aydınlatma + açık rıza + veri işleyen sözleşmeleri (satıcılarla)
• ETBİS kaydı ve bilgilerin güncel tutulması
• e-Fatura/e-Arşiv/e-İrsaliye ve komisyon KDV süreçleri (GİB)
• İYS üzerinden ticari ileti izni yönetimi
• Şikayet ve içerik çıkarma mekanizması, sıralama kriterlerinin açıklanması
• Sektörel mevzuat (sağlık, ilaç, alkol/tütün, finans) için özel akışlar
• Güvenlik ve veri koruması — teknik tedbirler için güvenlik rehberine bakın

Yasal yapıyı kurma adımları

• Şirket türü: Küçük pilot için şahıs; büyüyen platform için Ltd; kurumsal/yatırımlı yapı için AŞ.
• Faaliyet kodu: Uygun NACE kodu ve MERSİS kaydı.
• Sözleşme seti: Avukat onaylı aracılık, üyelik ve KVKK şablonları.
• Danışmanlık: Mali müşavir + hukuk danışmanı ile sürekli uyum takibi.
• Teknik altyapı: KVKK uyumlu veri saklama, e-belge ve İYS entegrasyonları.
• ETBİS başvurusu ve yıllık mevzuat/audit gözden geçirmesi.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; spesifik durumda avukat ve mali müşavir görüşü alınmalıdır. Mevzuat güncellenebilir. Uyumlu bir multi-vendor pazaryeri kurulumuiçin altyapıyı baştan doğru kurmak, ilerideki ceza ve göç maliyetlerini ortadan kaldırır. Projenizi değerlendirmek için talep formunu kullanabilirsiniz.