Komisyon Yönetimi
Komisyon, pazaryerinin ana gelir kaynağıdır ve take rate = komisyon geliri / GMV ile ölçülür. Yüzde/sabit/hibrit modeller kategori, performans ve hacme göre dinamikleştirilir; satıcı hakedişi settlement takvimine (T+7/T+15) bağlanıp e-Fatura ile faturalanır.
Komisyon (take rate) nedir?
Komisyon, pazaryerinin her satıştan aldığı paydır ve çok satıcılı platformların ana gelir kaynağıdır. Sektörde take rate olarak da anılır. Platformun gelir sağlığını ölçen temel oran şudur:
Take rate = Komisyon geliri / GMV
Örnek: aylık 10.000.000 TL GMV üreten bir platform 1.200.000 TL komisyon geliri elde ediyorsa take rate = 1.200.000 ÷ 10.000.000 = %12. Gerçek dünyada take rate yalnız komisyondan ibaret değildir; kargo, ödeme, reklam ve listeleme gelirleri de eklenerek toplam take rate hesaplanır. Komisyon oranını belirlerken kategori kârlılığı, rekabet, satıcı değeri ve platformun operasyonel maliyetleri birlikte değerlendirilir.
Üç temel komisyon modeli
Modeller sepet büyüklüğüne göre farklı davranır. En dengeli yaklaşım, yüzde ile minimum ücreti birleştiren hibrit modeldir.
| Model | Hesap | Güçlü yön / zayıf yön |
|---|---|---|
| Yüzde bazlı | satış × oran (ör. 1.000 × %12 = 120 TL) | Basit ve ölçeklenir / düşük sepette az gelir |
| Sabit ücret | işlem başına sabit (ör. 5 TL) | Küçük sepette iyi / pahalı üründe orantısız düşük |
| Hibrit | max(satış × oran, minimum ücret) | Her segmentte adil, gelir garantili / hesap karmaşık |
Hibrit modelin formülü: komisyon = max(satış × yüzde, minimum ücret). Örneğin %12 + min 8 TL kuralında 50 TL’lik satışta %12 = 6 TL yerine 8 TL, 100 TL’lik satışta ise 12 TL alınır. Bu, düşük sepetlerde bile minimum gelir güvencesi sağlar.
Kamuya açık pazaryeri komisyon oranları (temsili)
Aşağıdaki oranlar kamuya açık ve temsilidir; kategoriye, kampanyaya ve döneme göre değişir. Güncel oranlar için ilgili platformun resmi satıcı belgeleri esas alınmalıdır. Bu tablo herhangi bir müşterimize ait veri değil, sektör referansıdır.
| Platform (kamuya açık) | Kategori örneği | Temsili komisyon |
|---|---|---|
| Trendyol | Elektronik / Moda / Kozmetik | ~%8–12 / %12–15 / %15–18 |
| Hepsiburada | Elektronik / Ev-Yaşam (+ pazaryeri hizmet bedeli) | ~%10–14 / %14–18 |
| n11 | Genel / Premium kategoriler | ~%7–12 / %12–15 |
| Çiçeksepeti | Çiçek-Hediyelik / Genel ürün | ~%12–15 / %15–20 |
Dinamik komisyon: kategori, performans, hacim, sezon
Dinamik komisyon, sabit tek oran yerine değişkenlere göre otomatik ayarlanan orandır. Dört temel kaldıraç kullanılır:
- Kategori bazlı: düşük marjlı elektronikte düşük (%8–10), yüksek marjlı kozmetikte yüksek (%15–18) oran; kitap/kültür ürünlerinde teşvik amaçlı düşük oran.
- Satıcı performansı: yüksek puanlı satıcılara indirim (ör. standart %12 iken üst segmentte %10). Puan, iade oranı ve teslim süresi kritere bağlanır.
- Hacim indirimi: aylık ciro arttıkça kademeli düşüş — 0–100K TL %12, 100–500K %11, 500K–1M %10, 1M+ %9 gibi.
- Sezon/kampanya: özel günlerde (11.11, Black Friday) geçici indirim veya yeni satıcıya giriş dönemi teşviki.
Bu kaldıraçlar bir kural motoruyla yönetilir: her sipariş için geçerli oran, satıcı segmenti + kategori + dönem birleşiminden hesaplanır. Kural değişiklikleri geçmişe dönük uygulanmamalı ve satıcıya önceden bildirilmelidir.
Satıcı ödemesi ve settlement (T+7/T+15/T+0)
Settlement, satıcıya ne zaman ödeme yapılacağını belirler ve müşteri memnuniyeti ile iade riski arasında bir dengedir. Satıcının eline geçen tutar şu formülle bulunur:
Satıcı hakedişi = satış tutarı − komisyon − pazaryeri hizmet bedeli − (varsa kargo/iade kesintileri)
| Model | Mantık | Denge |
|---|---|---|
| T+7 | Teslimden 7 gün sonra ödeme | Hızlı nakit akışı / iade riski taşır |
| T+15 | 14 günlük cayma süresi bitince ödeme | İade riski minimum / yavaş nakit akışı |
| T+0 (premium) | Teslim anında ödeme, üst segment satıcı | Sadık satıcı / platform riski, ek prim gerekebilir |
Pratikte hibrit takvim önerilir: standart satıcı T+15, orta segment T+10, üst segment T+7, güvenilir/premium satıcı opsiyonel T+3–T+0. Cayma ve iade süresi (mesafeli satışta 14 gün) bu takvimin ana belirleyicisidir. Tahsilatın satıcıya nasıl bölüneceği ödeme sistemleri tarafındaki split payment/escrow kurgusuyla iç içedir.
Otomatik fatura ve e-Fatura/e-Arşiv (GİB)
Her ödeme periyodunda pazaryeri, aracılık hizmeti için satıcıya komisyon faturası kesmelidir. Türkiye’de bu süreç GİB e-Fatura/e-Arşiv üzerinden yürür; standart KDV oranı 2026 itibarıyla %20’dir ve faturalar dijital olarak 10 yıl saklanır. Faturada dönem, sipariş adedi, komisyon matrahı, KDV ve genel toplam yer alır.
| Hizmet | Matrah | KDV (%20) | Toplam |
|---|---|---|---|
| Komisyon hizmeti (dönem, sipariş adedi ile) | 145.680 TL | 29.136 TL | 174.816 TL |
Otomasyon üç parçadan oluşur: (1) periyot sonunda satıcı bazında komisyon toplamı, (2) e-Fatura sağlayıcısı aracılığıyla GİB’e otomatik gönderim, (3) satıcı paneline ürün/kategori kırılımlı döküm ve Excel/PDF export. Bu sayede muhasebe manuel işten kurtulur ve mutabakat hızlanır.
Mevzuat ve uygulama kontrol listesi
Pazaryeri, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında elektronik ticaret hizmet sağlayıcı (ETHS) / aracı hizmet sağlayıcı konumundadır ve ETBİS kaydı gerektirir; kanunun ikincil mevzuatı, komisyon ve ücret değişikliklerinin önceden bildirilmesi ile satıcı hakedişlerinin geciktirilmemesine ilişkin yükümlülükler içerir. Satıcı ve alıcı verileri 6698 sayılı KVKK ile korunur; faturalar GİB e-Fatura/e-Arşiv ile kesilir.
- Komisyonu take rate = komisyon geliri / GMV ile ölçün; kargo/ödeme/reklam gelirini ayrı izleyin.
- Hibrit model kurun: komisyon = max(satış × yüzde, minimum ücret).
- Kategori, performans, hacim ve sezon kaldıraçlarını kural motoruna bağlayın; değişikliği önceden bildirin.
- Settlement takvimini (T+7/T+15) iade süresine ve satıcı segmentine göre kurgulayın.
- Komisyon faturasını e-Fatura/e-Arşiv ile otomatik kesin; KDV %20 ve 10 yıl saklama kuralına uyun.
Komisyon, ödeme ve fatura akışını uçtan uca birleştirmek için kargo + e-fatura entegrasyon çözümümüze göz atın; size özel bir kurulum için talep formunu doldurun. Tahsilat tarafını ödeme sistemleri, lojistik tarafını kargo entegrasyonu yazımızda ele alıyoruz.
Merak edilenler
Take rate nedir ve nasıl hesaplanır?
Take rate, pazaryerinin işlem hacminden aldığı komisyon payının oranıdır: take rate = komisyon geliri ÷ GMV. Örneğin aylık 10.000.000 TL GMV üreten bir platform 1.200.000 TL komisyon geliri elde ediyorsa take rate = 1.200.000 ÷ 10.000.000 = %12 olur. Take rate; kargo, ödeme ve reklam gibi ek gelirlerle birlikte ele alınarak platformun toplam gelir sağlığı ölçülür.
Hangi komisyon modeli daha uygun: yüzde, sabit yoksa hibrit?
Yüzde bazlı model yüksek fiyatlı ürünlerde adildir ama düşük sepetlerde az gelir bırakır; sabit ücret küçük sepetlerde iyidir ama pahalı üründe orantısız kalır. En dengeli yaklaşım hibrittir: komisyon = max(satış × yüzde, minimum ücret). Örneğin %12 + min 8 TL kuralında 50 TL’lik satışta 8 TL, 100 TL’lik satışta 12 TL alınır; böylece hem küçük hem büyük sepette gelir korunur.
Satıcıya ödeme ne zaman yapılır (settlement)?
Yaygın modeller T+7 ve T+15’tir. T+15, mesafeli satışta 14 günlük cayma süresi bittikten sonra ödeme yaparak iade riskini en aza indirir; T+7 nakit akışını hızlandırır ama iade riski taşır. Satıcı hakedişi = satış tutarı − komisyon − pazaryeri hizmet bedeli − (varsa kargo/iade kesintileri) formülüyle hesaplanır ve genellikle performansa göre kademelendirilir.
Komisyon faturası nasıl kesilir?
Pazaryeri, sağladığı aracılık hizmeti için satıcıya komisyon faturası keser. Türkiye’de bu, GİB e-Fatura/e-Arşiv üzerinden yürür; standart KDV oranı 2026 itibarıyla %20’dir ve faturalar dijital olarak 10 yıl saklanır. Her ödeme periyodunda otomatik kesim, sipariş adedi ve komisyon tutarını içeren dökümle birlikte satıcı paneline yansıtılmalıdır.
Kendi pazaryerinizi size özel geliştirelim.
Pazaryeri fikrinizi ya da mevcut ihtiyacınızı yazın; iş modelinden geliştirmeye tek elden değerlendirip 1 iş günü içinde dönelim. Hazır paket değil — kaynak kodu sizin, size özel.
Talep Oluştur